Skip to main content

Fyrtel około 3 Maja. Bethesda i nie tylko. Historia w zdjęciach i reklamach

Ulica 3 Maja, w czasach PRL-u ochrzczona mianem 22 lipca, to jedna z szerszych ulic XIX wiecznego Gniezna. Trudno jednak powiedzieć, że to ścisłe centrum, choć przecież łączy się z Dąbrówki, która jest obok Chrobrego i Warszawskiej największą arterią miasta. Przyległe do niej ulice Kilińskiego, czy choćby Jolenty, nie cieszyły się dobrą sławą jeszcze w latach 80. XX w. Mieszkańcy tych rewirów stanowili specyficzną i drażliwą tkankę miejską w wyniku zasiedlania przez władzę ludową. Dziś powoli ta ulica oraz przyległa do niej Chociszewskiego odzyskują blask. Nie zapominajmy, że...

Czytaj dalej

Ludzie Dziekanki. Psychiatra od Motyli

Jedna z naszych stałych czytelniczek zwróciła ostatnio uwagę na to, że nie przyjrzeliśmy się bliżej popularnej gnieźnieńskiej „Dziekance”. Zaintrygował ją m.in. mieszkaniec popularnej Wizówki – Kazimierz Filip Wize. Dziś przypomnimy jego, jak i inne osobistości z „Dziekanki”. W dalszych artykułach poświęcimy także chwilę wybitnemu dyrektorowi Szpitala, dr Piotrowskiemu. Zanim jednak o nietuzinkowych postaciach, spójrzmy krótko na historię samego szpitala. Dziekanka, część I historii Historia szpitala „Dziekanka” zaczęła się 17 czerwca 1890 r., kiedy starosta krajowy w Poznaniu nabył owy...

Czytaj dalej

Muzeum dla przyszłości. Przemysł w obiektywie Janusza Chlasty

Muzeum Początków Państwa Polskiego w Gnieźnie w ramach projektu „Interaktywne Muzeum Gniezna 2023 r. Niepodległość Walka Praca i Piosenka” włączyło się w akcję Festiwal Fotografii z Garażu Janusza Chlasty. Naszym udziałem była m.in. wystawa „Interaktywne Muzeum Gniezna: Rzemiosło i przemysł Gniezna”, a sam bezprecedensowy „Garaż Janusza Chlasty” to przede wszystkim tytaniczna praca Władysława Nielipińskiego, który obrobił tysiące negatywów gnieźnieńskiego fotoreportera. Jako Muzeum pragniemy przybliżyć wam część naszej wystawy. Janusz Chlasta (ur. lipiec 1938 r....

Czytaj dalej

Zawiadowca z Fałkowa, który ujął seryjnego mordercę

W kolejnym artykule opisującym codzienność Gniezna i okolic, napisanego w ramach projektu „Interaktywne Muzeum Gniezna 2023 r. Niepodległość: walka, praca i piosenka”, pokazujemy historię kryminalną. Tym razem jednak obok kilkukrotnego żonobójcy Jana/Franciszka Lange, zwracamy uwagę na przytomność gnieźnieńskiego kolejarza. Tajemniczy mrok okrywa historię związaną z Gnieznem. Jan vel Franciszek Lange, postać wieloznaczna – bigamista, oszust matrymonialny i morderca żon, wplątał się w sieć zbrodni, które wstrząsnęły Wielkopolską w latach 30. XX w. To opowieść nie tylko...

Czytaj dalej

Leśniczówka Jelonek. Myto, zniszczone saneczki i kontrabanda

Losy rodziny Burzyńskich i Kubackich są nieodłącznie związane z miejscem, które jest miejskim pograniczem. Mowa o lesie Jelonek znajdującym się przy szosie do Witkowa. Gospodarzem jest tu teraz Leszek Kubacki. Podczas spotkania zorganizowanego przez Muzeum Początków Państwa Polskiego w Gnieźnie to on dzielił się wiedzą na temat miejsca, ale i obu skoligaconych rodzin. Opowiedział o szosie witkowskiej, przy której kiedyś pobierano opłaty za przejazd, i o dawnej leśniczówce, która mieściła się obok dzisiejszego Moto Baru. To właśnie w niej, od 1916 r., mieszkał leśnik Piotr Burzyński wraz z żoną...

Czytaj dalej

Ulica Dąbrówki – nie tylko w fotografii

W średniowieczu dzisiejsza ul. Dąbrówki stanowiła przedmieście Toruńskie, rozpostarte pomiędzy Wzgórzem Panieńskim a Wzgórzem Zbaraskim. Na granicy murów miejskich stała brama Toruńska, rozebrana w 1797 r. Budowlę upamiętnia szklana piramida na podwyższeniu. W trakcie przebudowy miasta, zniszczonego przez pożar w 1819 r., zniknęły ostatnie ślady obwarowań miejskich. Najstarsza kamienica to dziś Dąbrówki 20 (były Hotel Du Nord), wzniesiona w 1850 r. Dąbrówki przez lata – KALENDARIUM 1040 r. Według miejscowej tradycji rzekome wzniesienie pierwszego, legendarnego kościoła na Wzgórzu...

Czytaj dalej

Wenejca po gnieźnieńsku. Fotohistoria

Rzadko kiedy znamy dokładnie pochodzenie i daty powstania potocznych nazw gnieźnieńskich fyrtli. Jednak istnieje wyjątek – nazwa „Wenecja,” a jeszcze bardziej potocznie „Weneja.” W przypadku tej nazwy możemy dokładnie przedstawić jej historię. 9 sierpnia 1923 r. Stanisław Berchiet, właściciel restauracji i ogrodu, który przez trzy lata funkcjonował jako „Saska Kępa”, podjął znaczącą decyzję o przekształceniu tego miejsca w „Wenecję.” Pomimo braku dokładnych informacji na temat powodów tej zmiany, „Wenecja” stała się jednym z najbardziej...

Czytaj dalej

Historia Gniezna. Leon nieZawodowiec, zabił prezydenta USA

Kolejny artykuł Muzealnego Detektywa prowadzi nas spod Gniezna w daleki świat. Pisaliśmy między innymi o Modeście Maryańskim – inżynierze, podróżniku właścicielu kopalni. Wtedy odwiedziliśmy Australię i USA. Dziś historia powiązanego rodzinnie z Mogilnem – Leona, który wprawdzie nie stąpał po naszej ziemi, jednak stąd pochodził. Kiedy zabijał prezydenta Stanów Zjednoczonych był już zagorzałym anarchistą mówiącym biegle po angielsku, ale także w języku swoich rodziców. Paweł Czołgosz w 1867 roku wziął ślub w parafii w Strzelcach w powiecie mogileńskim z Marianną Nowak. Paweł,...

Czytaj dalej

Ćwikliński na nowo. Odkrywca Klimta, profesor, minister, gnieźnianin

Czy można mówić o sensacji w kontekście dokonań naukowca, który głównie poświęcił się literaturze klasycznej i pokochał Klimta? To pytanie stawia dziś Muzeum Początków Państwa Polskiego w Gnieźnie wracając do postaci Ludwika Ćwiklińskiego. Mimo że pisaliśmy o nim dwukrotnie, postać ta zasługuje na ponowne, nowe spojrzenie i usystematyzowanie informacji. Orędownik otwarcia uczelni na obecność kobiet, urodzony w Gnieźnie, w którym także ukończył Królewskie Gimnazjum (obecnie I Liceum Ogólnokształcące im. Bolesława Chrobrego) i zdał maturę w 1870 r., wybitny naukowiec. Choć notkę o prof. Ćwiklińskim...

Czytaj dalej