• Dawid Jung

Malował ją Salvadore Dali, śpiewała z Caruso - Claire Dux

Claire Dux. Związki z Gnieznem: urodziła się pod Gnieznem 2 sierpnia 1885 r.

Światowej sławy sopran, gwiazda operowa osiągająca największe sukcesy na początku XX wieku, śpiewała m.in. z Enrico Caruso; Salvador Dali sportretował ją na obrazie „Melancholia”.

Biografia:

Urodziła się pod Gnieznem, w Witkowie, jako Clara Auguste. Siostra matki Claire Dux, Klara z domu Wieck (1819-1896), była żoną Roberta Schumanna (1810-1856).

Spod Gniezna wraz z rodziną przeprowadziła się do Bydgoszczy, gdzie pobierała pierwsze lekcje śpiewu. Tam też, mając zaledwie 12 lat, zadebiutowała w amatorskim przedstawieniu ,,Hänsel und Gretel” Humperdincka.

Utalentowana śpiewaczka wyjechała do Berlina, gdzie doskonaliła sztukę wokalną u Adolfa Deppe i Marii Schwadtke, następnie kształciła się w Mediolanie.

Właściwy debiut operowy Claire Dux miał miejsce w Kolonii w 1906 r., gdzie wykonała partię Paminy w Czarodziejskim flecie W. A. Mozarta. W operze kolońskiej wykonywała również Mimi w La Bohème Pucciniego, która przez wiele lat należała do jej popisowych partii.

 

W 1909 r. w Berliner Hofoper wystąpiła u boku Enrico Caruso (1873-1921), razem wykonywali tytułowe role w La Bohème.

W 1911 r. w berlińskiej operze młoda śpiewaczka zagrała Sophie w Kawalerze srebrnej róży Straussa, który również okazał się wielkim sukcesem.

W Berlinie do jej popisowych ról należała także Desdemona w Otellu Verdiego oraz tytułowa ogrodniczka w mozartowskiej Rzekomej ogrodniczce (La finta giardiniera).

W latach 1911, 1913 i 1914 występowała w londyńskiej Royal Opera House, gdzie oklaskiwano ją jako Sophie w Kawalerze srebrnej róży.

W latach 1918-1921 występowała licznie z koncertami, m.in. w Kungliga Operan (Opera Królewska w Sztokholmie).

W 1921 r. śpiewaczka wyjechała do USA i zadebiutowała w operze chicagowskiej jako Needa w Pajacach Leoncavalla.

W latach 1922-1923 odbyła z wielkim powodzeniem tourne koncertowe po największych teatrach na terenie Niemiec.

Od 1923 do 1926 r. występowała operze chicagowskiej. W 1933 r. odbyła ponownie tourne koncertowe po Niemczech, wykonując m.in.. trudny repertuar wagnerowski, czym po raz kolejny wzbudziła podziw wśród publiczności.

Od czasu debiutu operowego dokonała kilku nagrań, m.in. dla wydawnictw fonograficznych: Pathe, Odeon, Polydor, Brunswick.

Po zakończeniu kariery śpiewaczej prowadziła klasę mistrzowską na Wydziale Muzyki Uniwersytetu w Chicago.

W 1942 r. Salvador Dali namalował portret śpiewaczki pt. „Melancholia”.

W życiu prywatnym trzykrotnie była mężatką. Jej pierwszym mężem był pisarz Alfred Imperatori, drugim Hans Albers, znany niemiecki aktor filmowy grający m.in. z Marleną Dietrich. Ostatnim mężem śpiewaczki był starszy od niej o 17. lat milioner, Charles Swift.

Artystka zmarła 8 października 1967 r. w Chicago.

Michael Kennedy, Joyce Kennedy oraz Tim Rutherford-Johnson w prestiżowym Oxford Dictionary of Music (Oxford University Press 2013, ISBN 978-0-19-957854-2, s. 250) określają śpiewaczkę jako polski sopran (Polish soprano). Podobnego zdania jest Alan Blyth (1929-2007), znany angielski krytyk i muzykolog, który w The Grove Book of Opera Singers nazywa Claire Dux polskim sopranem (zob. The Grove Book of Opera Singers red. L. Macy, Oxford University Press 2008, s. 137-138).

Bibliografia:

K. Kutsch, L. Riemens, Großes Sängerlexikon,  t. IV, München 2003, s. 1269-1270; E. Szenkar, Mein Weg als Musiker. Erinnerungen eines Dirigenten, Berlin 2014, s. 84; Song on Record. Lieder (red. A. Blyth), Cambridge University Press 2006, s. 249, 317.

 

Dawid Jung