• Jarek Mikołajczyk

Zobacz idoli w Muzeum Początków Państwa Polskiego

Jak wyglądali idole sprzed ponad tysiąca lat? O tym można przekonać się w Gnieźnie. Lechici, to nasi praojcowie, o których dzielności niejednokrotnie do dziś opowiadamy legendy, byli jedną z grup Słowian zachodnich. Szczególne miejsce zajmują jednak wśród plemion zachodnio-słowiańskich wywodzący się od nich Słowianie połabscy – nasi sąsiedzi.


Mieli między innymi szczególne upodobanie do idoli. Zamieszkiwali ziemie na zachód od plemion Polańskich co najmniej od VI wieku. Muzeum Początków Państwa Polskiego w Gnieźnie, naznaczone historią wczesnego średniowiecza udostępnia zwiedzającym szczególną wystawę dedykowaną właśnie Połabianom.
Pierwsze wzmianki pisane o tych szczególnych Słowianach to list cesarza Ludwika Pobożnego do ówczesnego biskupa Würzburga, mimo że list pisany jest mniej więcej w roku 830, to cesarz wspomina o obecności plemion tej grupy Słowian za czasów Karola Wielkiego.
Często upraszczając historię, zapominamy o tym, że to Słowianie Połabscy byli naszymi najbliższymi sąsiadami, to oni przyjmowali na siebie pierwsze ataki plemion germańskich, osłaniając między innymi tworząca się Polskę. Fakt, że po przejęciu przez Piastów chrześcijaństwa, nasze stosunki nie układały się sielankowo. Dziś jedynie przypominały sobie o nich raczej w odniesieniu do fenomenu kilkudziesięciu tysięcy współczesnych potomków Łużyczan, którzy mieszkają na terenie obecnych Niemiec, identyfikują się ze Słowianami połabskimi.


Trzeba przyznać, że kulturowo długo bronili swojej wiary, np. na północy chrystianizacja nastąpiła dopiero w XII wieku. Na terenach, na których silnie rozwijała się kultura Słowian połabskich, znajdujemy ślady bardzo dużego znaczenia idola.


Wygląda on rzecz jasna inaczej niż w dzisiejszym rozumieniu. Idol połabski to podobnie jak w wielu religiach przedchrześcijańskich figurka będąca wyobrażeniem bóstwa. Dziś powszechną wówczas idolatrię nazywamy często pogardliwie bałwochwalstwem. Ogromna moc przypisywana figurce bóstwa, uznająca więź pomiędzy wyobrażeniem a samym bóstwem wydaje się nie być jednak obca i dzisiejszej kulturze. Mogą o tym świadczyć fotosy celebrytów i gwiazd na ścianach pokojów nastolatków. Otwarta 11 sierpnia w gnieźnieńskim muzeum wystawa Słowianie połabscy oczywiście nie pokazuje figurek Brada Pitta czy Beyonce, wśród pokazanych zabytków znajdziemy tu między innymi: niewielką brązową figurkę idola znalezionego w miejscowościŚwieć nad Odrą – wyobrażenie z przełomu X i XI wieku, oraz niezwykle wyrazistą figurę drewnianego idola z Altfeiesack z VIII wieku wypożyczoną ze zbiorów berlińskiego muzeum.

Materiał nadesłany

Idoli i inne zabytki można oglądać do 1 marca 2020 roku w Muzeum Początków Państwa Polskiego w Gnieźnie.

Tagi: Muzeum Początków Państwa Polskiego w Gnieźnie Słowianie Połabscy